سولفوریک اسید یکی از پایه‌ای‌ترین مواد شیمیایی در دنیاست؛ ماده‌ای که از تولید کودهای فسفاته تا فرآوری فلزات، پالایش نفت، صنایع شوینده و حتی باتری‌سازی نقش حیاتی دارد. ظرفیت تولید این اسید، شاخصی مهم برای سنجش قدرت صنعتی کشورها و شرکت‌ها محسوب می‌شود.

در ایران نیز مجموعه‌هایی مانند دیجی شیمی، کیمیا تهران اسید، شرکت اسید سولفوریک سرچشمه (وابسته به شرکت ملی صنایع مس ایران) و اسید سولفوریک مس کرمان سهم قابل توجهی در تأمین نیاز داخلی و صادرات دارند و بخش مهمی از تولید آن‌ها از بازیابی گازهای حاصل از ذوب مس به دست می‌آید؛ رویکردی که هم ارزش اقتصادی ایجاد می‌کند و هم مدیریت بهتری بر آلاینده‌ها دارد. در همین جریان بزرگترین تولید کنندگان سولفوریک اسید در ایران و جهان را در ادامه معرفی و بررسی خواهیم کرد.

برترین تولید کنندگان سولفوریک اسید در ایران و جهان

ایران به دلیل برخورداری از معادن بزرگ مس و صنایع پتروشیمی گسترده، ظرفیت قابل توجهی در تولید سولفوریک اسید دارد. بخش عمده تولید داخلی از واحدهای ذوب مس سرچشمه و مجتمع‌های مشابه تأمین می‌شود. رشد صنایع پایین‌دستی، به‌ویژه تولید کودهای فسفاته و مواد شیمیایی، تقاضای داخلی را تقویت کرده و مسیر صادرات به کشورهای همسایه را هموار کرده است.

در بازار جهانی، چین، آمریکا، هند و روسیه از نظر حجم تولید در رتبه‌های نخست قرار دارند. پیوند مستقیم تولید سولفوریک اسید با صنایع معدنی و کشاورزی باعث شده هر کشوری که در این حوزه‌ها فعال‌تر است، سهم بیشتری از بازار این اسید استراتژیک داشته باشد.

سخن پایانی

همانطور که ذکر شد سولفوریک اسید با تولید سالانه بیش از ۲۵۰ میلیون تن در جهان، پرمصرف‌ترین ماده شیمیایی پایه محسوب می‌شود و میزان تولید آن یکی از شاخص‌های سنجش سطح توسعه صنعتی کشورهاست. این ترکیب عمدتاً از دو مسیر اصلی تولید می‌شود: فرآیند تماسی با استفاده از گوگرد عنصری و بازیابی گازهای حاوی دی‌اکسید گوگرد در صنایع ذوب فلزات، به‌ویژه مس. راندمان بالای تبدیل در فناوری‌های مدرن (بیش از ۹۹٪ در واحدهای پیشرفته) باعث شده تولید آن از نظر فنی به بلوغ صنعتی برسد، اما چالش اصلی همچنان در مدیریت انرژی، خوردگی تجهیزات و کنترل انتشار آلاینده‌ها متمرکز است.

در ایران، ساختار تولید سولفوریک اسید به‌شدت با صنعت مس و متالوژی غیرآهنی گره خورده است. واحدهایی مانند اسید سولفوریک سرچشمه و مس کرمان نمونه‌ای از مدل «بازیافت صنعتی» هستند که در آن گازهای خروجی کوره‌های ذوب به ماده‌ای با ارزش افزوده بالا تبدیل می‌شوند. این رویکرد هم بهره‌وری اقتصادی ایجاد می‌کند و هم بار زیست‌محیطی را کاهش می‌دهد. حضور شرکت‌هایی مانند کیمیا تهران اسید نیز نشان می‌دهد زنجیره تأمین داخلی از تولید عمده تا مصرف صنعتی ساختاری نسبتاً کامل دارد.